ΠΡΟΒΙΟΜΗΧΑΝΙΚΑ ΕΛΑΙΟΤΡΙΒΕΙΑ (Τα παλιά λιτροβιά στη Καρυά)

Γράφει η κ. Όλγα Σταύρακα-Μιχαήλ.

Υπάρχουν 4 τύποι προβιομηχανικών ελαιοτριβείων.

1: Ζωοκίνητο και χειροκίνητο.Ο τύπος αυτός επικρατεί στην Ελλάδα μέχρι το 1970.

2: Υδροκίνητο. Γνωστό από τα βυζαντινά χρόνια.

3: Ατμοκίνητο .

4: Πετρελαιοκίνητο ή ντιζελοκίνητο. Εμφανίζεται τον 20ο αιώνα.Σε αυτή την κατηγορία ελαιοτριβείου οι μυλόπετρες είναι κατασκευασμένες από σκληρότερη πέτρα ενώ οι πρέσες λειτουργούν με υδραυλική ενέργεια.

Μέρη του λιτροβιού

Αλεστική (αλώνι) γύρω από την οποία γύριζε το άλογο με τον αγωγιάτη του, τα ζυγόσκοινα,η λαιμαριά του αλόγου,τα λιθάρια,τα τσόλια,η μηχανή (πιεστήριο) , η πλάντρα,η βίδα, το ξύλινο σκαφίδι χωρισμένο σε δύο διαμερίσματα.

Στο ένα πέφτουν όλα τα υγρά της ελιάς .Εφόσον κατακάτσει (ηρεμήσει) διαχωρίζεται το νερό με το λάδι.Στο δεύτερο διαμέρισμα φεύγει το νερό. Το λάδι που κατακάθεται ( μούργα) χρησιμοποιείται για την παρασκευή σαπουνιού. Στη Καρυά υπήρχαν αρκετά λιτροβιά που χρησιμοποιούσαν ξύλινη βίδα και μία πέτρα. Μετά την κατοχή συνήθως χρησιμοποιήθηκαν 2 πέτρες με αλεστική.

Τα λιτροβιά της Καρυάς

Σύμφωνα με τα στοιχεία που μας έδωσε ο κ. Αντρέας Κατωπόδης στη Καρυά λειτούργησαν τα παρακάτω λιτροβιά.

1: Τζούρου ( Βλάχου) .Μονολίθαρο. Το 1933-35 περίπου το αντικατέστησε με μηχανοκίνητο υδραυλικό. Λειτούργησε μέχρι το 1963 περίπου.

2: Ματαγιά στα Τουμπάτα.Ο Ματαγιάς ήταν ο πρώτος που χρησιμοποίησε σιδερένια βίδα γύρω στο 1910.

Το 1960 το ελαιοτριβείο το πήρε ο Συνεταιρισμός Καρυάς και το μετέφερε πίσω από το πρώην Δημαρχείο Καρυάς.

3: Κουκλιώτη στα Κουκλιωτάτα. Γύρω στο 1960 έβαλε μηχανή στις πέτρες. Λειτούργησε μέχρι το 1976.

4: Καραμέτσου στο Χαλιά. Έκλεισε γύρω στο 1965.

5: Κολίλα στα Τσαγκαριολάτα. Σταμάτησε να λειτουργεί το 1964-65.

6: Ραυτογιάννη. Ιδρύθηκε γύρω στα 1937 και λειτούργησε μέχρι το 1970-71. Παραμένει μέχρι σήμερα όπως ήταν την τελευταία μέρα της λειτουργίας του.

7: Χρήστου Κίτσου και Κτενά ( Φασόλια). Το 1968 έφερε ιταλικό μηχάνημα. Για δύο χρόνια λειτούργησε στη Λαγκάδα,μετά μεταφέρθηκε στην είσοδο του χωριού. Λειτούργησε μέχρι το 1985-86 περίπου.

8: Κατωπόδη Πέτρου ( Κωσταρέλου), Κτενά Σπύρου και Ζώη Αραβανή ( Καραμέτσου). Ηλεκτροκίνητο.Το 1977 ο Αντρέας Κατωπόδης ( Κωσταρέλος),ο Νίκος Κατωπόδης ( Κωσταρέλος) και ο Κώστας Βλάχος φέρανε καινούργια μηχανήματα. Το ελαιοτριβείο λειτούργησε στη Λαγκάδα .

Το 1991 μετά την αποχώρηση των άλλων δύο συνεταίρων ,το ελαιοτριβείο έμεινε στον ίδιο χώρο και στο όνομα του Αντρέα Κατωπόδη ( Κωσταρέλου) μέχρι το 2007.

Το 2008 το ελαιοτριβείο μεταβιβάστηκε στον Αριστοτέλη Κατωπόδη ( Κωσταρέλο) γιο του Αντρέα Κατωπόδη. Το 2011 αγοράστηκαν ένα μηχανοκίνητο ελαιοτριβείο από το Μεγανήσι και ένα ζωοκίνητο από τα Λαζαράτα. Είναι και τα δύο λειτουργικά αλλά περισσότερο λειτουργούν σαν εκθέματα στον μουσειακό χώρο του ελαιοτριβείου Αγοράστηκαν σύγχρονα μηχανήματα και μαζί με τα παλαιά πιεστήρια στεγάζονται στον ίδιο χώρο στη θέση Παλιοδραγάτα.

Ευχαριστούμε τον κ Αντρέα Κατωπόδη .Χωρίς την βοήθεια του δεν θα μπορούσαμε να κάνουμε την καταγραφή των λιτροβιών της Καρυάς. Ακόμη ευχαριστούμε τον κ. Αριστοτέλη Κατωπόδη για την εξαιρετική ξενάγηση στο ελαιοτριβείο του και στον μουσειακό- εκθεσιακό χώρο.

Σχολιάστε

Εισάγετε τα παρακάτω στοιχεία ή επιλέξτε ένα εικονίδιο για να συνδεθείτε:

Λογότυπο WordPress.com

Σχολιάζετε χρησιμοποιώντας τον λογαριασμό WordPress.com. Αποσύνδεση /  Αλλαγή )

Φωτογραφία Google

Σχολιάζετε χρησιμοποιώντας τον λογαριασμό Google. Αποσύνδεση /  Αλλαγή )

Φωτογραφία Twitter

Σχολιάζετε χρησιμοποιώντας τον λογαριασμό Twitter. Αποσύνδεση /  Αλλαγή )

Φωτογραφία Facebook

Σχολιάζετε χρησιμοποιώντας τον λογαριασμό Facebook. Αποσύνδεση /  Αλλαγή )

Σύνδεση με %s